W dzisiejszym odcinku podcastu „Business Tech Talks powered by BlueSoft” gościmy Bożenę Leśniewską, wiceprezeskę Orange Polska oraz członkinię rad nadzorczych BlueSoft, Integrated Solutions Polska i BNP Paribas. Rozmawiamy o przywództwie w świecie sztucznej inteligencji i o tym, jak zarządzać organizacją, w której współpracują ze sobą ludzie oraz agenci AI. Zastanawiamy się, czy rozwój technologii sprawi, że człowiek stanie się „niewolnikiem algorytmów”, czy przeciwnie – pozwoli liderom skuteczniej wykorzystywać potencjał zespołów i podejmować lepsze decyzje. Dyskutujemy o kompetencjach liderów przyszłości, wdrażaniu AI w dużych organizacjach, oporze pracowników wobec zmian, znaczeniu danych, bezpieczeństwa i governance, a także o odpowiedzialności za sposób wykorzystywania sztucznej inteligencji. Poniżej znajduje się szczegółowy skrót transkrypcji odcinka.

Lider w świecie sztucznej inteligencji

Rozmowa koncentruje się na pytaniu, jak zmienia się rola lidera w organizacji, która coraz intensywniej korzysta ze sztucznej inteligencji. AI przestaje być wyłącznie narzędziem wykorzystywanym przez pojedynczych specjalistów. Coraz częściej wpływa na sposób organizacji pracy, podejmowania decyzji, obsługi klientów i zarządzania procesami.

W takiej rzeczywistości lider nie może ograniczać się do obserwowania technologicznych zmian. Jego zadaniem jest zrozumienie, w jaki sposób AI wpływa na organizację, ludzi i model biznesowy. Powinien umieć ocenić, gdzie sztuczna inteligencja rzeczywiście przynosi wartość, a gdzie jej zastosowanie może wiązać się z nadmiernym ryzykiem.

Jednocześnie lider pozostaje odpowiedzialny za ludzi. Musi nie tylko zarządzać wynikami, ale także wyjaśniać pracownikom sens zmian, budować zaufanie i tworzyć warunki do bezpiecznego eksperymentowania z nowymi technologiami.

Czy ludzie staną się niewolnikami algorytmów?

Jednym z ważnych tematów odcinka jest obawa, że rozwój AI doprowadzi do sytuacji, w której ludzie będą podporządkowani decyzjom algorytmów. Ryzyko to może pojawić się wtedy, gdy organizacje zaczną wdrażać sztuczną inteligencję bez jasno określonych zasad, odpowiedzialności i kontroli.

Sama technologia nie przesądza jednak o tym, czy AI będzie dla organizacji zagrożeniem, czy wsparciem. Kluczowy jest sposób jej wykorzystania. To liderzy decydują, jakie zadania zostaną powierzone systemom AI, jak będą monitorowane ich działania i kiedy decyzja będzie wymagała udziału człowieka.

W tym kontekście sztuczna inteligencja powinna być traktowana jako element większego systemu zarządzania, a nie jako autonomiczny zamiennik odpowiedzialności menedżerskiej. Algorytm może analizować dane, proponować rozwiązania i automatyzować procesy, ale organizacja musi mieć jasno określone zasady dotyczące nadzoru i podejmowania ostatecznych decyzji.

Jak zmienia się rola lidera w organizacji wykorzystującej AI?

Wdrożenie AI zmienia nie tylko zakres obowiązków pracowników, lecz także sposób sprawowania przywództwa. Liderzy muszą coraz częściej łączyć kompetencje biznesowe, technologiczne i interpersonalne.

Do ich najważniejszych zadań należy:

• rozpoznawanie procesów, które można usprawnić dzięki AI;
• ocena jakości i wiarygodności danych;
• rozumienie ograniczeń modeli sztucznej inteligencji;
• ustalanie zasad odpowiedzialnego korzystania z technologii;
• zarządzanie ryzykiem i bezpieczeństwem;
• wspieranie pracowników w zdobywaniu nowych kompetencji;
• budowanie kultury otwartości na zmianę;
• dbanie o to, aby decyzje podejmowane z wykorzystaniem AI pozostawały zgodne z wartościami organizacji.

Lider przyszłości nie musi być programistą ani ekspertem od wszystkich technologii. Powinien jednak mieć wystarczającą wiedzę, aby zadawać właściwe pytania i podejmować świadome decyzje. Niezbędne jest rozumienie zarówno możliwości AI, jak i jej ograniczeń.

Kompetencje lidera przyszłości

W rozmowie wskazano kilka kompetencji, które będą szczególnie ważne w zarządzaniu organizacjami korzystającymi ze sztucznej inteligencji.

Rozumienie technologii

Podstawowa wiedza na temat działania AI pozwala liderom realnie oceniać możliwości proponowanych rozwiązań. Dzięki temu mogą odróżniać rzeczywiste zastosowania biznesowe od chwilowych trendów i marketingowych obietnic.

Rozumienie technologii obejmuje również znajomość zagadnień związanych z danymi, cyberbezpieczeństwem, prywatnością oraz jakością informacji wykorzystywanych przez modele AI.

Adaptowalność

Tempo rozwoju sztucznej inteligencji sprawia, że organizacje muszą być gotowe na ciągłe zmiany. Lider nie może zakładać, że raz opracowany model działania będzie aktualny przez wiele lat.

Adaptowalność oznacza gotowość do testowania nowych rozwiązań, wyciągania wniosków z błędów i modyfikowania strategii. Ważna jest również umiejętność przeprowadzania zespołu przez kolejne etapy transformacji.

Empatia

Technologia nie eliminuje znaczenia relacji międzyludzkich. Wręcz przeciwnie – im więcej procesów zostaje zautomatyzowanych, tym większe znaczenie może mieć empatia i umiejętność rozumienia potrzeb pracowników.

Lider powinien dostrzegać obawy związane z AI, w tym lęk przed utratą pracy, niepewność dotyczącą przyszłych kompetencji czy brak poczucia kontroli nad zmianą. Empatyczne przywództwo pomaga ograniczać opór i budować zaufanie.

Myślenie krytyczne

Sztuczna inteligencja może generować przekonujące, ale nieprawdziwe lub niepełne odpowiedzi. Dlatego liderzy i pracownicy muszą potrafić weryfikować informacje, analizować źródła i oceniać konsekwencje proponowanych decyzji.

Myślenie krytyczne jest szczególnie ważne w sytuacjach, w których AI uczestniczy w procesach mających wpływ na klientów, pracowników lub wyniki biznesowe.

Agenci AI i współpraca człowieka z technologią

W odcinku pojawia się również temat agentów AI, czyli systemów, które mogą wykonywać określone zadania, analizować informacje i realizować kolejne etapy procesu przy ograniczonym udziale człowieka.

Wprowadzenie takich rozwiązań może zmienić organizację pracy. Pracownicy będą nie tylko korzystać z narzędzi AI, ale także współpracować z wirtualnymi „pracownikami” odpowiedzialnymi za wybrane zadania.

Taki model wymaga odpowiedzi na kilka kluczowych pytań:

• Jakie zadania można bezpiecznie powierzyć agentowi AI?
• Kiedy niezbędna jest akceptacja człowieka?
• Kto odpowiada za błąd popełniony przez system?
• Jak monitorować działanie agenta?
• Jak oceniać jego skuteczność?
• W jaki sposób informować pracowników i klientów o wykorzystaniu AI?

Istotne jest unikanie bezrefleksyjnego personifikowania agentów AI. Choć mogą działać w sposób przypominający pracę człowieka, nie ponoszą odpowiedzialności w takim znaczeniu jak pracownik czy menedżer. Odpowiedzialność zawsze pozostaje po stronie organizacji i osób, które zaprojektowały oraz wdrożyły dane rozwiązanie.

Wdrażanie AI w dużej organizacji

Przykład Orange Polska pokazuje, że skuteczne wdrażanie AI nie polega wyłącznie na zakupie narzędzia lub uruchomieniu pojedynczego pilotażu. To długofalowy proces, który wymaga stworzenia odpowiednich fundamentów organizacyjnych i technologicznych.

Początkowo firmy często zaczynają od eksperymentów. Poszczególne zespoły testują narzędzia AI i sprawdzają, czy mogą one przyspieszyć codzienną pracę. Z czasem konieczne staje się jednak przejście od pojedynczych inicjatyw do spójnego, strategicznego podejścia.

W tym procesie kluczowe są:

• uporządkowane i dostępne dane;
• odpowiednia infrastruktura technologiczna;
• zasady bezpieczeństwa;
• procedury zarządzania ryzykiem;
• governance, czyli struktury i reguły nadzoru;
• określenie odpowiedzialności poszczególnych osób i zespołów;
• rozwój kompetencji pracowników;
• monitorowanie efektów wdrożeń.

Bez tych elementów AI może pozostać zbiorem nieskoordynowanych eksperymentów, które nie przynoszą trwałej wartości biznesowej.

Dane jako fundament skutecznego wykorzystania AI

Jednym z najważniejszych wątków rozmowy jest znaczenie danych. Sztuczna inteligencja może działać skutecznie tylko wtedy, gdy ma dostęp do odpowiednich, aktualnych i wiarygodnych informacji.

Problemy z jakością danych mogą prowadzić do błędnych analiz, nietrafnych rekomendacji i decyzji obarczonych ryzykiem. Dlatego organizacje powinny traktować budowę fundamentów danych jako jeden z podstawowych etapów transformacji AI.

Obejmuje to między innymi:

• uporządkowanie źródeł informacji;
• zapewnienie spójności danych;
• określenie zasad dostępu;
• ochronę danych wrażliwych;
• kontrolę jakości;
• definiowanie odpowiedzialności za dane;
• przygotowanie danych do wykorzystania w modelach AI.

W praktyce oznacza to, że inwestycja w AI musi iść w parze z inwestycją w architekturę danych i kompetencje osób, które potrafią nimi zarządzać.

Bezpieczeństwo i governance AI

Rozmówczyni zwraca uwagę na konieczność budowania systemu zarządzania sztuczną inteligencją. Organizacja powinna wiedzieć, jakie rozwiązania są wykorzystywane, do jakich celów i na jakich danych działają.

Governance AI powinien obejmować zarówno kwestie formalne, jak i praktyczne. Potrzebne są jasne zasady dotyczące:

• ochrony informacji;
• prywatności;
• cyberbezpieczeństwa;
• zgodności z regulacjami;
• transparentności działania systemów;
• oceny ryzyka;
• nadzoru człowieka;
• dokumentowania decyzji;
• reagowania na błędy i incydenty.

Odpowiedzialne zarządzanie AI nie powinno być postrzegane jako przeszkoda w innowacjach. Właściwie zaprojektowane zasady mają umożliwiać bezpieczne skalowanie rozwiązań, a nie blokować ich rozwój.

Opór pracowników wobec sztucznej inteligencji

Wdrażaniu AI często towarzyszy opór. Jego źródłem może być lęk przed utratą pracy, brak wiedzy, obawa przed oceną własnych kompetencji albo poczucie, że zmiany są narzucane bez konsultacji.

Niechęć do nowych technologii nie zawsze oznacza brak otwartości. Często jest reakcją na niepewność i brak informacji. Pracownicy chcą wiedzieć, jak AI wpłynie na ich obowiązki, jakie umiejętności będą potrzebne oraz czy otrzymają wsparcie w procesie zmiany.

Dlatego organizacja powinna:

• otwarcie komunikować cele wdrożenia AI;
• wyjaśniać, które zadania będą automatyzowane;
• pokazywać korzyści dla pracowników i klientów;
• zapewniać szkolenia;
• tworzyć przestrzeń do zadawania pytań;
• umożliwiać bezpieczne testowanie nowych narzędzi;
• angażować pracowników w projektowanie zmian.

Ważną rolę odgrywa tu lider, który powinien być nie tylko osobą wdrażającą decyzje zarządu, ale także przewodnikiem pomagającym zespołowi zrozumieć nową rzeczywistość.

Reskilling i program SkillsUp

Jednym ze sposobów ograniczania obaw związanych z AI jest inwestowanie w rozwój kompetencji. W rozmowie przywołany zostaje program SkillsUp, który pokazuje znaczenie masowego reskillingu i przygotowywania pracowników do zmieniającego się rynku pracy.

Reskilling nie powinien być traktowany wyłącznie jako nauka obsługi konkretnego narzędzia. Chodzi o szersze przygotowanie pracowników do funkcjonowania w środowisku, w którym część zadań wykonują systemy AI.

Wśród potrzebnych kompetencji znajdują się między innymi:

• umiejętność współpracy z narzędziami AI;
• analiza i interpretacja danych;
• ocena jakości wyników generowanych przez AI;
• rozumienie zagadnień bezpieczeństwa;
• krytyczne myślenie;
• rozwiązywanie problemów;
• komunikacja;
• kreatywność;
• elastyczność i gotowość do uczenia się.

Rozwój tych kompetencji zwiększa poczucie sprawczości pracowników i pozwala postrzegać AI nie tylko jako zagrożenie, ale również jako narzędzie wspierające rozwój zawodowy.

Kultura odpowiedzialnego korzystania z AI

Samo wprowadzenie regulaminu korzystania z AI nie wystarczy do zbudowania odpowiedzialnej kultury technologicznej. Potrzebne są regularne szkolenia, jasna komunikacja i przykład płynący z najwyższego szczebla organizacji.

Ważnym elementem są obowiązkowe szkolenia z cyberbezpieczeństwa i compliance. Pracownicy powinni wiedzieć, jakich danych nie wolno wprowadzać do publicznych narzędzi AI, jak rozpoznawać ryzyko oraz jak reagować w przypadku nieprawidłowości.

Odpowiedzialne korzystanie z AI oznacza także świadomość, że każdy użytkownik ma wpływ na bezpieczeństwo organizacji. Nawet najlepsze procedury nie będą skuteczne, jeśli pracownicy nie rozumieją ich znaczenia albo traktują je jako formalność.

Lider jako strażnik odpowiedzialności

W świecie AI lider pełni funkcję nie tylko osoby zarządzającej wynikami, ale również strażnika odpowiedzialności. To on powinien dbać o równowagę między innowacyjnością a bezpieczeństwem.

Odpowiedzialny lider:

• nie wdraża AI wyłącznie dlatego, że jest to aktualny trend;
• sprawdza, jaki problem biznesowy ma rozwiązać dane narzędzie;
• ocenia wpływ technologii na ludzi;
• wymaga przejrzystości i kontroli;
• reaguje na nieprawidłowości;
• zapewnia zespołowi dostęp do wiedzy i szkoleń;
• jasno komunikuje granice wykorzystania AI;
• bierze odpowiedzialność za decyzje podejmowane z udziałem technologii.

Tak rozumiane przywództwo pozwala uniknąć sytuacji, w której odpowiedzialność zostaje przeniesiona na algorytm.

Największa przewaga lidera przyszłości

Z rozmowy wynika, że największą przewagą lidera przyszłości nie będzie wyłącznie znajomość technologii. Równie ważne okażą się umiejętność budowania zaufania, empatia i zdolność do przeprowadzania ludzi przez ciągłą zmianę.

Skuteczny lider musi łączyć kilka perspektyw:

• technologiczną – aby rozumieć możliwości i ograniczenia AI;
• biznesową – aby oceniać wartość wdrażanych rozwiązań;
• społeczną – aby rozumieć wpływ zmian na pracowników;
• etyczną – aby dostrzegać konsekwencje podejmowanych decyzji;
• strategiczną – aby łączyć pojedyncze wdrożenia z długofalowym rozwojem organizacji.

To właśnie połączenie wiedzy technologicznej, adaptacyjności, empatii i odpowiedzialności pozwala skutecznie zarządzać organizacją w świecie ludzi i agentów AI.

Podsumowanie: jak zarządzać AI w biznesie?

Odcinek „AI w biznesie pod kontrolą” pokazuje, że sztuczna inteligencja nie jest wyłącznie projektem technologicznym. To zmiana organizacyjna, kulturowa i menedżerska, która wpływa na sposób pracy, kompetencje, odpowiedzialność oraz relacje między ludźmi a technologią.

Organizacje, które chcą skutecznie korzystać z AI, powinny zadbać o:

1. jasną strategię wykorzystania sztucznej inteligencji;
2. dobrej jakości dane i odpowiednią infrastrukturę;
3. bezpieczeństwo oraz governance;
4. rozwój kompetencji pracowników;
5. transparentną komunikację;
6. zarządzanie oporem i obawami;
7. kontrolę człowieka nad kluczowymi decyzjami;
8. kulturę odpowiedzialnego eksperymentowania.

Najważniejszy wniosek z rozmowy jest taki, że technologia sama nie zbuduje przewagi organizacji. O jej sukcesie zdecydują liderzy, którzy potrafią wykorzystać możliwości AI, a jednocześnie zadbać o ludzi, bezpieczeństwo i odpowiedzialność.